بمقدّماتها الاختياريّة : ضمير در « بمقدّماتها » به افعال ياد شده برگشته و كلمهء « الاختياريّة » صفت آن مىباشد . و الّا : تقديرش با توجه به جملهء منفى قبلش به صورت مثبت و چنين خواهد بود . « و ان كان تعلّق الارادة بها مسبوقة بمقدّماته الاختياريّة » يعنى اگر باشد تعلّق اراده به افعال ياد شده ( مكلّفين ) مسبوق به مقدّمات اختيارى آن افعال . فلا بدّ من صدورها بالاختيار : اين جمله ، جواب « الّا » بوده و ضمير در « صدورها » به افعال ياد شده برگشته و مقصود از « بالاختيار » اختيار مكلّفين مىباشد . و الّا : تقديرش با توجه به جملهء مثبت قبلش يعنى « فلا بدّ من صدورها » به صورت منفى و چنين خواهد بود . « و ان لم يكن صدورها بالاختيار » يعنى اگر صدور افعال ياد شده به واسطهء اختيار « مكلّفين » نباشد . تخلّف ارادته عن مراده : ضمير در « ارادته » و « مراده » به خداوند متعال برمىگردد . تعالى عن ذلك علوّا كبيرا : ضمير فاعلى در « تعالى » به خداوند برگشته و مشاراليه « ذلك » تخلّف كردن ارادهء خداوند از مرادش بوده و كلمهء « علوّا » به اعتبار « كبيرا » كه صفت آن بوده ، مفعول مطلق نوعى است و جملهء « تعالى الخ » جملهء حاليه مىباشد . و لو كانا مسبوقين بارادتهما : ضمير در « كانا » به كفر و عصيان و در « ارادتهما » به كافر و عاصى برمىگردد . الّا انّهما منتهيان : ضمير در « انّهما » به كفر و عصيان برمىگردد . ما لا بالاختيار : يعنى « ما لا تكون بالاختيار » كه ضمير در « تكون » اسمش و به ماء موصوله به معناى ارادهء تكوينى الهى برگشته و كلمهء « بالاختيار » خبرش و جملهء « لا يكون بالاختيار » صله براى ماء موصوله مىباشد . كيف : يعنى « كيف يكون الكفر و العصيان المنتهيان الى الارادة التكوينيّة بالاختيار ؟ » يعنى چگونه كفر و عصيان كه منتهى به ارادهء تكوينيّه الهى مىشود از روى اختيار است ؟ و قد سبقهما الخ : كلمهء « واو » حاليه و ضمير مفعولى در « سبقهما » به كفر و عصيان